Vrijheidsbeeld op het dak

Vrijheidsbeeld_op_dakJe ziet het al van ver, het Vrijheidsbeeld op het dak van horeca-inrichter KaJa in het Overijsselse Rijssen. En dat is ook de bedoeling, want de replica is bedoeld als blikvanger. In november 1981 brandde het toenmalige bedrijfspand van KaJa af, en na de verhuizing naar het nieuwe pand was het de bedoeling dat iedereen de zaak meteen weer wist te vinden. Dat is gelukt; de correspondent van De Telegraaf vond het destijds zo bijzonder dat hij er een stukje aan wijdde.

KaJa is een afkorting van Karel Janssen, een ondernemer die in de horecabranche school maakte met stunts als het doormidden zagen van een brandweerauto. Het Vrijheidsbeeld is speciaal voor KaJa gemaakt in het Verre Oosten. Het is van kunststof op een staalconstructie. ’s Avonds staat het in het licht.

Ook deze prachtige roadside attraction is opgenomen in ´Tijger in de Tuin en andere bijzondere blikvangers´, de alternatieve reisgids van Nederland, te bestellen via de website van uitgeverij Boekscout.

Plek: Nijverheidsstraat 39a, Rijssen

Advertenties

Het Achterhoeks Planetarium

Achterhoeks_PlanetariumGeen woorden maar daden – zo zat aannemer Henk Olthof in elkaar. Elke dag na het werk een half uurtje liggen, en dan toog hij weer naar de werkplaats om aan de slag te gaan met wat hij op dat moment ook maar onder handen had: het slijpen van de lenzen voor zijn zelfgebouwde telescoop, het werken aan zijn kopie van de Eiffeltoren of zijn replica van het planetarium van Eise Eisinga in Franeker.

Olthof – hij overleed in 2010 – was een multitalent. Een groep vrijwilligers, verenigd in een stichting, beheert tegenwoordig zijn nalatenschap. En wat voor nalatenschap! In zijn achtertuin staan naast het observatorium en de replica van het Franeker planetarium ook een draaiende aardbol, tegen de binnenkant waarvan bijna 3000 sterren kunnen worden geprojecteerd, en een planetarium van het zuidelijk halfrond. Naast de kopie van de Eiffeltoren vinden we ook de nagebouwde CN Tower in Toronto, de Euromast, de Space Needle in Seattle, het Atomium, de Toren van Pisa en, het allermoeilijkst, de reusachtige bol in Orlando die Spaceship Earth heet en waarvan Olthof nergens een goed bouwplan kon vinden. Samen vormen ze de vrucht van decennia werk, want Olthof bouwde zijn eerste zonnewijzer in 1972.

‘Hij zei nooit wat hij ging maken’, vertelt zijn weduwe. ‘Hij deed gewoon en op een gegeven moment zag je wat het werd. In de verkeringstijd heeft hij het nooit over die sterren gehad.’

Groepen kunnen langskomen op afspraak en eens per maand is er een avond dat het publiek naar de sterren kan komen kijken.

 

Plek: Hoogstraat 29, Toldijk

De ecokathedraal

Ecokathedraal (2)

 

Vanaf 7 november te koop in de webwinkel van uitgeverij Boekscout: Tijger in de Tuin en andere bijzondere blikvangers. Alles bij elkaar een kleine zeventig Nederlandse roadside attractions, en daarmee een vrolijk alternatief voor al die saaie reisgidsen met musea en zo. In deze blog vandaag een kijkje in het Friese Mildam, vlakbij Heerenveen.

Stoeptegels, stoepranden, klinkers, betonpaaltjes, oude regenputten – alle afgedankte bouwmaterialen waarop hij de hand kon leggen gebruikte kunstenaar en tuinarchitect Louis le Roy bij de bouw van zijn ecokathedraal. In het bos vlak buiten het dorp Mildam onstond zo een fantastisch labyrinth met vervreemdende bouwwerken, die doen denken aan de Mayatempels in Midden-Amerika. Dwalend over het terrein van de ecokathedraal waan je je in Yucatán.

De eigenzinnige Le Roy (1924-2012) ging uit van het idee dat de mens moest samenwerken met de natuur, dat zo’n samenwerking lang moest duren, en dat die een complex resultaat zou opleveren. De stichting Tijd, opgericht om met vrijwilligers het werk van Le Roy voort te zetten, noemt de ecokathedraal in Mildam dan ook geen attractie maar een werkplaats. Er wordt nog steeds aan gebouwd.

Le Roy begon met de ecokathedraal in 1982. Alle stenen zijn gestapeld; nergens is metselwerk gebruikt. De oudere delen van het complex liggen meer achter in het bos en zijn deels overwoekerd; dichter bij de weg zijn de nieuwe gestapelde bouwsels nog vrij kaal en de vormen lijken wat speelser.

Andere Le Roy-tuinen zijn te bewonderen in Heerenveen (Kennedylaan), Groningen (Lewenborg) en Leeuwarden (wijkcentrum Bilgaard).

 

Plek: IJntzelaan, Mildam, parkeren kan in het dorp.

 

Café met boortoren

Cafe_boortorenBij café De Koffer, aan de Europaweg vlak buiten Nieuw Schoonebeek, weten ze zeker dat hij origineel is: de boortoren op de parkeerplaats. De toren, tegenwoordig getooid met een Heineken-vlag, is een van de twee die nog over is uit de beginjaren van de oliewinning rond Schoonebeek. De andere staat ongeveer een kilometer verderop langs de weg in de richting van Schoonebeek, in de achtertuin van café De Tapperij.

De oliegeschiedenis van Zuidoost-Drenthe gaat terug tot 1943, toen de Bataafse Petroleum Maatschappij de taaie smurrie vond in de zandsteen op 800 meter diepte onder Schoonebeek. In de jaren na de Tweede Wereldoorlog nam de oliewinning rond Schoonebeek een hoge vlucht, zozeer dat de boortorentjes her en der uit de grond schoten en de dorpelingen begonnen te klagen over het aanzien van hun dorp.

Vanaf 1948 maakten de torens daarom plaats voor de beroemde jaknikkers die de omgeving van Schoonebeek de decennia erna zouden domineren. In totaal waren het er zo’n honderd. Ze deden dienst tot 1996. De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) ontmantelde de jaknikkers een paar jaar geleden. Een paar bleven er staan als herinnering: eentje in het winkelcentrum in het hart van het dorp, bij een bushalte die De ölietappers heet, eentje aan de weg naar Erica en een langs de weg naar Nieuw Schoonebeek. Wie een veld met nog werkende jaknikkers wil zien, moet op de rotonde aan het begin van Schoonebeek de afslag nemen naar Emlichheim. Vlak over de Duitse grens staan tientallen jaknikkers onverstoorbaar te pompen.

Begin 2011 is de NAM opnieuw gestart met oliewinning rond Schoonebeek. Tegenwoordig gebeurt dat met stoominjectie. De torens en leidingen die daarvoor nodig zijn, zijn her en der in het landschap te zien.

Plek: Europaweg 88b, Nieuw Schoonebeek

Genoeg ruimte ja

Genoeg_ruimte_ja

In het dorp Scharmer, op amper 10 kilometer van de echte Martinitoren, of Olle Grieze zoals de Groninger liefkozend zegt, staat een 6 meter hoge kopie in de achtertuin van gepensioneerd koopman Fré Bosman.
De toren is rond 2010 gemaakt voor het dorpsfeest van Woltersum. Na twee dagen feesten had men er daar geen bestemming meer voor en werd de toren te koop gezet op internet. Het hoogste bod was 200 euro. ‘Ik geef er 250 euro voor’, moet de schoonzoon van Bosman toen hebben gezegd. Dat was bedoeld als grapje, maar een week later was hij de eigenaar van de Martinitoren en moest hij er een plek voor zien te vinden. Dat werd het erf van zijn schoonvader, die als handelaar er plezier in had alles te verzamelen wat hij aantrekkelijk vond. ‘Dat maakt toch niks uit ja’, zegt Bosman, in de tachtig nu, ‘ik heb ruimte genoeg ja’.
Menig voorbijganger wandelt het erf van Bosman op om zich voor de toren op de foto te laten zetten. Maar ook zonder de Martinitoren is de tuin van de familie Bosman het aanzien meer dan waard, met alles wat de bewoners de afgelopen decennia om zich heen verzamelden. Meest markant: een mansgroot beeld in de voortuin van cabaretier Tom Manders in zijn meest aansprekende rol, die van de televisiezwerver Dorus.

Plek: Hoofdweg 38, Scharmer

Een ex-ananas

 

 

De reuzenananas in Vijfhuizen

Binnenkort verschijnt mijn boek ‘Tijger in de Tuin – een alternatieve reisgids van Nederland’ bij uitgeverij Boekscout. Daarop vooruitlopend verschijnen op deze blog de komende weken alvast een paar voorproefjes. En ik zal in de toekomst vast nog meer merkwaardige objecten langs de weg in Nederland vinden die ook een plekje op het wereldwijde web verdienen. Deze blog is er eentje voor fijnproevers.

De eerste die ik u graag wil tonen: de reuzenananas in Vijfhuizen, of beter gezegd, wat er van over is. Bijna twintig jaar lang sierde een grote koperen ananas de inrit naar paardenstal Vredehof, maar in februari 2011 stripte een jonge koperdief uit Haarlem bijna alle
koperen plaatjes ervan af.

De reuzenananas is een markant object in het dorp, en dus trok de diefstal de aandacht van RTV Noord-Holland, dat er de volgende dag aandacht aan besteedde in de uitzending. Een opkoper herkende de koperen plaatjes meteen; hij had ze juist van de verdachte gekocht. De
politie kon hem daarna makkelijk van zijn bed lichten.

Eigenaar Patrick Ottens heeft de ananas nog niet in ere hersteld, en dus staat aan de weg nu enkel een metershoog frame. Aan de bovenzijde prijken nog de laatste schubben, plus de koperen kruin met de puntige bladeren.